Vegeta to chorwacka marka przypraw i dodatków kulinarnych należąca do koncernu spożywczego Podravka d.d. z siedzibą w Koprivnicy. Jej podstawowym produktem jest uniwersalna mieszanka soli, suszonych warzyw i przypraw. Marka powstała pod koniec lat 50. XX wieku i stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów Podravki poza Chorwacją.
Recepturę Vegety opracowano w 1958 roku w laboratorium badawczym Podravki. Zespołem odpowiedzialnym za jej stworzenie kierowała Zlata Bartl, chemiczka i technolog żywności związana z przedsiębiorstwem. Produkcja rozpoczęła się 16 maja 1959 roku. Początkowo produkt nosił nazwę Vegeta 40, a w 1971 roku została ona skrócona do Vegeta.
Vegeta powstała w Koprivnicy, znajdującej się wówczas w Jugosławii, obecnie na terytorium Chorwacji. Sama Podravka wywodzi się z zakładu przetwórstwa owocowego założonego w Koprivnicy w 1934 roku przez braci Marijana i Matiję Wolf. Po nacjonalizacji przedsiębiorstwa w 1947 roku otrzymało ono nazwę Podravka. W latach 50. firma rozszerzała działalność o kolejne rodzaje przetworzonej żywności, w tym suszone warzywa, buliony i zupy instant. W takim otoczeniu powstała Vegeta.
Jednym z charakterystycznych elementów identyfikacji marki stał się wizerunek kucharza umieszczony na opakowaniu Vegety 40 w 1964 roku. Motyw ten, w różnych wersjach graficznych, pozostał związany z marką przez kolejne dekady. W 1967 roku rozpoczął się eksport Vegety na Węgry i do Związku Radzieckiego, co było jednym z pierwszych etapów międzynarodowej ekspansji Podravki.
Ważną częścią rozwoju marki były również działania związane z kulturą kulinarną. W 1974 roku rozpoczęto emisję programu „Male tajne velikih majstora kuhinje” („Małe tajemnice wielkich mistrzów kuchni”), związanego z Vegetą i prowadzonego przez Olivera Mlakara oraz kucharza Stevo Karapandžę. Program był emitowany przez ponad dwie dekady. W tym samym okresie ukazała się również pierwsza książka kucharska Vegety.
Z czasem Vegeta przestała być nazwą wyłącznie jednej uniwersalnej przyprawy i została rozbudowana w szerszą markę produktów kulinarnych. W 2000 roku pojawiła się linia Vegeta Twist, w latach 2005–2006 warianty takie jak Vegeta Mediteran i Vegeta Pikant, a w 2010 roku wprowadzono rodzinę Vegeta Natur. Kolejnymi rozszerzeniami były między innymi płynne marynaty, specjalistyczne mieszanki przyprawowe oraz produkty o innych formach i recepturach. W 2024 roku w historii marki odnotowano wprowadzenie m.in. drobno mielonej Vegeta Fine Blend oraz płynnej przyprawy Vegeta Umami.
Obecnie portfolio Vegety jest znacznie szersze niż pierwotna przyprawa uniwersalna. Na polskim rynku Podravka oferuje m.in. Vegetę Oryginalną, odmiany bez dodatku glutaminianu sodu, Vegetę BIO, serię Vegeta Natur, mieszanki przeznaczone do określonych rodzajów potraw, kostki bulionowe, pasty przyprawowe oraz produkty takie jak Vegeta Umami, Fine Blend czy Vegeta Noodles. Zakres produktów różni się zależnie od rynku.
Klasyczna Vegeta pozostaje mieszanką przede wszystkim soli, suszonych warzyw i przypraw. Współczesna wersja sprzedawana w Polsce zawiera m.in. marchew, pasternak, ziemniaki, cebulę, seler i natkę pietruszki, a także glutaminian monosodowy oraz inozynian disodowy jako wzmacniacze smaku. Równolegle Podravka oferuje warianty o odmiennym składzie, w tym produkty z serii Natur oraz Vegetę bez dodatku glutaminianu sodu.
Polska jest także jednym z krajów związanych bezpośrednio z produkcją Vegety. W 2000 roku Podravka uruchomiła zakład w Kostrzynie nad Odrą, przeznaczony do produkcji Vegety, zup i innych produktów w proszku. Fabrykę oficjalnie otwarto 28 października 2000 roku. Inwestycja była elementem rozwoju działalności Podravki na rynku polskim i w innych krajach europejskich.
Vegeta jest obecnie marką międzynarodową. Podravka podaje, że produkty pod tą nazwą są sprzedawane na pięciu kontynentach. Poszczególne oficjalne strony firmy podają różną liczbę rynków, od ponad 40 do ponad 60 państw, dlatego bezpieczniej określać skalę działalności jako kilkadziesiąt krajów na świecie.
