Skawa

Skawa to marka słodyczy Zakładów Przemysłu Cukierniczego „Skawa” S.A. z Wadowic w województwie małopolskim. Firma produkuje wafle, wafle w czekoladzie i w polewie, pierniki nadziewane, herbatniki oraz draże. Jej najbardziej znanym wyrobem są Elitesse, trójkątne wafelki przekładane kremem kakaowym i oblane czekoladą. Pod marką Skawa powstaje ponad 100 produktów, a firma wytwarza też słodycze pod markami własnymi sieci handlowych.

Początki zakładu sięgają 1909 roku, kiedy Jan Niewidowski rozpoczął w Wadowicach przemysłową produkcję opłatków. W 1921 roku razem z Józefem Jaremkiewiczem i Wojciechem Mirochą założył wytwórnię MAFO (Małopolska Fabryka Opłatków), w której każdy ze wspólników miał jedną trzecią udziałów. Mirocha sprzedał swoją część w 1925 roku, a rok później otworzył w mieście własną Fabrykę Opłatków i Andrutów. W czasie okupacji niemieckiej, w lutym 1941 roku, obie wytwórnie zostały przejęte i połączone pod zarządem okupanta.

Po wojnie, w 1947 roku, majątek MAFO podzielono między różnych właścicieli. W 1951 roku oba zakłady połączono pod zarządem spółdzielczym jako zakład piekarniczo-cukierniczy, a w latach 1954-1955 upaństwowiono je jako Wadowickie Zakłady Spożywcze Przemysłu Terenowego. Nazwę „Skawa”, od rzeki przepływającej przez Wadowice, przedsiębiorstwo przyjęło w 1973 roku. W 1982 roku Zakłady Przemysłu Cukierniczego Skawa stały się samodzielnym przedsiębiorstwem państwowym z trzema zakładami produkcyjnymi. W 1992 roku uruchomiono drugi zakład przy ul. Młyńskiej.

W marcu 1997 roku, w ramach prywatyzacji, firmę przekształcono w spółkę akcyjną ZPC Skawa S.A. W 2002 roku spółka Skawa Bis odkupiła od Agrosu pakiet 51% akcji. Według Forbesa głównymi akcjonariuszami są osoby związane wcześniej ze Skawą Bis i członkowie zarządu, a mniejszościowe pakiety ma około 200 osób, w tym pracownicy. Kapitał zakładowy wynosi 35,1 mln zł. Od 2021 roku prezesem zarządu jest Paweł Wikło. W latach 2018-2022 firma zbudowała nowe hale produkcyjne i przeniosła siedzibę na ul. Młyńską 66 w Wadowicach.

Oprócz Elitesse w ofercie są m.in. wafle oblewane Arabelka (kakaowo-kawowa i krówkowa po 190 g oraz kakaowa 600 g), wafle nieoblewane, pierniki z nadzieniem, herbatniki i draże w wielu smakach. Według Forbesa większość przychodów w nowoczesnym kanale handlu firma uzyskuje z produkcji pod markami własnymi sieci.

Eksport stanowi około jednej trzeciej sprzedaży. Wyroby Skawy trafiają do kilku krajów Unii Europejskiej oraz poza nią, m.in. do Japonii, Mongolii, Jordanii, Arabii Saudyjskiej i Kuwejtu, a firma wymienia też Kanadę i Stany Zjednoczone. Elitesse eksportowane są m.in. do Francji. W 2024 roku spółka miała według Forbesa 186 mln zł przychodów i zatrudniała 529 osób.