Lewiatan

Lewiatan to polska sieć franczyzowych sklepów spożywczych, działająca pod nazwą Polska Sieć Handlowa Lewiatan. Powstała w 1994 roku z inicjatywy właścicieli dziesięciu hurtowni spożywczych. Przedsiębiorcy utworzyli wspólne konsorcjum zakupowe, które miało umożliwić rodzimym handlowcom konkurowanie z zagranicznymi sieciami wchodzącymi wówczas na polski rynek. Pierwszym szefem organizacji został Waldemar Nowakowski.

Nazwa sieci nawiązuje do Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów „Lewiatan”, organizacji reprezentującej interesy polskich przedsiębiorców w okresie międzywojennym. W 1995 roku utworzono spółkę ZKiP Lewiatan’94 S.A., pod której auspicjami sklepy zaczęły zrzeszać się w regionalnych stowarzyszeniach. Pod koniec lat 90. część tych struktur przekształcono w spółki operacyjne należące do lokalnych detalistów. W 2009 roku centrala przyjęła nazwę Lewiatan Holding S.A.

Sieć działa w modelu franczyzy partycypacyjnej. Poszczególne sklepy są prowadzone przez niezależnych przedsiębiorców, którzy zachowują autonomię w zarządzaniu placówkami, a jednocześnie korzystają ze wspólnej marki, umów handlowych, działań promocyjnych, systemów informatycznych i wsparcia spółek regionalnych. Lewiatan Holding S.A. z siedzibą we Włocławku jest właścicielem marki, organizatorem sieci i franczyzodawcą. W jej strukturze funkcjonuje 16 spółek regionalnych odpowiadających za współpracę ze sklepami w poszczególnych częściach kraju.

W 2008 roku Lewiatan zawarł umowę strategiczną z Emperia Holding, a pod koniec 2011 roku, w następstwie transakcji pomiędzy Emperią i Eurocash, znalazł się w strukturze powiązanej z Grupą Eurocash. Według danych na koniec 2025 roku Eurocash S.A. posiadał 25,92% akcji Lewiatan Holding. Pozostałe większe pakiety należały głównie do regionalnych spółek Lewiatana.

Pierwsze produkty marki własnej Lewiatan trafiły do sklepów w 2001 roku. Jej asortyment obejmuje żywność, napoje, artykuły higieniczne i chemię gospodarczą. W 2025 roku portfolio liczyło 566 produktów należących do 25 kategorii. Oferta poszczególnych sklepów obejmuje również towary ogólnopolskich producentów oraz produkty regionalne, których dobór może różnić się w zależności od lokalizacji i właściciela placówki.

Na koniec 2025 roku sieć tworzyło 2018 przedsiębiorców prowadzących łącznie 3286 sklepów. Część placówek działa w rozwijanym od 2024 roku formacie Lewiatan Express, przeznaczonym głównie do szybkich, codziennych zakupów. W 2025 roku funkcjonowało 726 sklepów tego typu. Łączny obrót detaliczny całej sieci wyniósł w tym okresie ponad 18,13 mld zł.