Lajkonik to polska marka słonych przekąsek wypiekanych, kojarzona przede wszystkim z paluszkami, precelkami i krakersami. Produkty powstają w Skawinie pod Krakowem, a za działalność zakładu odpowiada Lajkonik Snacks Sp. z o.o. Marka jest częścią niemieckiej, rodzinnej grupy Lorenz, do której należą również między innymi Crunchips, Saltletts i NicNac’s.
Nazwa i identyfikacja Lajkonika odwołują się do jednej z najbardziej charakterystycznych postaci krakowskiej tradycji. Lajkonik, nazywany również Konikiem Zwierzynieckim, jest bohaterem corocznego pochodu organizowanego w Krakowie. Wykorzystanie tej postaci podkreśla regionalny związek marki ze Skawiną i Krakowem. Nie należy jej mylić z krakowską siecią piekarni i kawiarni Lajkonik House of Bakery, która jest odrębnym przedsiębiorstwem.
Historia zakładu jest znacznie starsza niż obecna forma prawna przedsiębiorstwa. W 1910 roku Henryk Franck założył w Skawinie fabrykę surogatów kawowych „Henryk Franck i Synowie”. Produkowała ona zamienniki kawy wytwarzane między innymi ze zbóż i cykorii. W latach 30. zakład zatrudniał 658 pracowników. Po II wojnie światowej działał jako Fabryka Środków Kawowych, a w latach 50. rozszerzył produkcję o makarony, koncentraty zup, przyprawy, konserwy i gotowe dania.
Przełom nastąpił w 1970 roku, kiedy zakład zakończył produkcję koncentratów spożywczych i skoncentrował działalność na słonych paluszkach. To właśnie ten okres stanowi właściwy początek specjalizacji, z którą później utożsamiono markę Lajkonik. W latach 80. produkty ze Skawiny były już eksportowane między innymi do Wielkiej Brytanii, Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii, Kuwejtu, Arabii Saudyjskiej, Malezji, Belgii, Związku Radzieckiego, a nawet na Kubę i Islandię.
W 1993 roku państwowe Zakłady Koncentratów Spożywczych Skawina zostały sprywatyzowane i włączone do działalności prowadzonej przez grupę wywodzącą się z niemieckiej firmy Bahlsen. Zakład został następnie rozbudowany i unowocześniony, a produkty Lajkonik zaczęły być szerzej dystrybuowane na rynku ogólnopolskim. W 1999 roku część Bahlsena zajmująca się słonymi przekąskami została wydzielona jako niezależne przedsiębiorstwo Lorenz Snack-World, później działające pod skróconą nazwą Lorenz.
Lajkonik zachował przy tym odrębny, polski charakter marki. W przeciwieństwie do takich marek grupy jak Saltletts czy Crunchips jego nazwa i oprawa graficzna są bezpośrednio związane z Małopolską. Produkcja podstawowych wyrobów nadal odbywa się w historycznym zakładzie w Skawinie. Formalnie działająca obecnie spółka Lajkonik Snacks została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w 2014 roku, nie oznacza to jednak rozpoczęcia wówczas samej produkcji ani powstania marki. Spółka kontynuuje działalność zakładu o znacznie dłuższej historii.
Podstawą oferty pozostają paluszki, występujące między innymi w wersji klasycznej, bardzo cienkiej, sezamowej i cebulowej. Do innych głównych produktów należą Precelki, Krakersy Super oraz Talarki, czyli cienkie, okrągłe wypieki wprowadzone do produkcji w 2007 roku. W 2013 roku pojawiły się Rewersy, przekąski o charakterystycznym dwustronnym kształcie.
Oferta została później rozszerzona o linie przeznaczone dla różnych grup odbiorców. Seria Junior obejmuje między innymi paluszki i krakersy w kształcie zwierząt lub liter. Pod nazwą Dobry Chrup sprzedawane są grubsze wypieki, krakersy, bajgle i paluchy z dodatkami smakowymi lub ziarnami. W asortymencie znajdują się również Mini Krakersy, Chrupiący Mix i Paluchy Extra Grube. Poszczególne warianty pojawiają się w smakach takich jak ser i cebulka, bekon, rozmaryn, papryka, musztarda z miodem, zioła prowansalskie, bruschetta czy barbecue.
Rozwój asortymentu był związany z kolejnymi inwestycjami w skawińskiej fabryce. W 2018 roku uruchomiono linię testową pozwalającą sprawdzać nowe receptury przed rozpoczęciem produkcji przemysłowej. Rok później otwarto linię przeznaczoną do wypiekania produktów określanych początkowo jako Wypiekarnia, między innymi grubych paluchów i niewielkich bajgli. W 2020 roku oferta Krakersów Super została uzupełniona o wersje mini.
Zakład w Skawinie produkuje nie tylko przekąski sprzedawane jako Lajkonik, lecz także wybrane produkty innych marek grupy Lorenz, w tym Saltletts. Lajkonik pozostaje jednak marką skierowaną przede wszystkim do polskich konsumentów i opartą na historii lokalnej fabryki. Obecnie funkcje produkcyjne i część spraw konsumenckich prowadzi Lajkonik Snacks w Skawinie, natomiast działalność marketingowa jest powiązana z polską spółką Lorenz P.S.A. w Poznaniu.
