Winiary to polska marka produktów spożywczych, wywodząca się z Kalisza, obecnie należąca do Nestlé. Jej nazwa pochodzi od Winiar, dzielnicy Kalisza, w której w 1941 roku Alfred Nowacki założył niewielką fabrykę zajmującą się produkcją kostek bulionowych, suszonych warzyw i przypraw do zup. Ten profil dobrze określał pierwotny charakter firmy: była to wytwórnia koncentratów i dodatków kulinarnych, a nie marka jednej kategorii produktu.
Po II wojnie światowej zakład działał jako przedsiębiorstwo państwowe i funkcjonował pod nazwami związanymi z produkcją żywności oraz koncentratów spożywczych. W PRL Winiary stały się jedną z bardziej rozpoznawalnych marek kulinarnych w Polsce. Oferta obejmowała przede wszystkim produkty ułatwiające gotowanie: zupy, przyprawy, koncentraty, kisiele, galaretki, budynie i inne wyroby deserowe. Z czasem szczególne znaczenie zyskał majonez Winiary. Według materiałów marki pierwszy majonez zszedł z firmowej linii produkcyjnej w 1974 roku.
W latach dziewięćdziesiątych Winiary zostały przejęte przez Nestlé. Oficjalne materiały Nestlé podają, że marka stała się częścią koncernu w 1994 roku, natomiast część źródeł lokalnych wskazuje na lipiec 1995 roku jako moment przejęcia fabryki. Najbezpieczniej opisywać więc zmianę właścicielską jako proces z połowy lat dziewięćdziesiątych. Od tego czasu Winiary funkcjonują jako marka w strukturach Nestlé Polska, przy zachowaniu silnego związku z kaliskim zakładem.
Współczesne Winiary obejmują szeroką ofertę produktów kulinarnych. W materiałach Nestlé wymieniane są m.in. zupy, sosy, majonezy, przyprawy, produkty deserowe i dania szybkie w przygotowaniu. Nestlé podaje, że portfolio marki liczy ponad 230 produktów. Marka jest kierowana przede wszystkim na polski rynek konsumencki, choć część produktów może być dostępna także poza Polską poprzez dystrybucję Nestlé lub handel detaliczny.
Najbardziej rozpoznawalnym produktem marki pozostaje majonez, zwłaszcza Majonez Dekoracyjny Winiary, obecny w polskiej kuchni domowej od dekad. Sama marka komunikuje też wysoki poziom rozpoznawalności w Polsce, podając, że zna ją ponad 99% Polaków. Jest to jednak informacja pochodząca z materiałów własnych marki, więc należy traktować ją jako deklarację producenta, a nie niezależne badanie przytoczone w pełnej metodologii.
Winiary są przykładem marki o polskim pochodzeniu, która zachowała lokalną tożsamość i nazwę związaną z Kaliszem, ale od wielu lat należy do międzynarodowego koncernu. Dla podstawowego opisu marki najważniejsze są trzy elementy: powstanie w Kaliszu w 1941 roku, rozwój jako producent koncentratów i produktów kulinarnych oraz przejęcie przez Nestlé w latach dziewięćdziesiątych.
