Villani, właściwie Villani S.p.A., to włoska firma z branży mięsnej specjalizująca się w produkcji salumi, czyli włoskich wędlin dojrzewających, gotowanych i suszonych. Siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w Castelnuovo Rangone w prowincji Modena, w regionie Emilia-Romania. Firma działa od 1886 roku i według włoskiego rejestru historycznych przedsiębiorstw Unioncamere ma formę spółki akcyjnej, czyli società per azioni.
Początki Villani są związane z Costante Villanim i Ernestą Cavazzuti. Założyli oni przedsiębiorstwo w Castelnuovo Rangone, kupując niewielki budynek w centrum miejscowości, gdzie zaczęli dojrzewać wędliny oraz produkować mortadelę i szynki gotowane. W latach 20. XX wieku firmę przejęła druga generacja rodziny, Giuseppe Villani i Irma Zironi. Oficjalna historia firmy podaje, że Giuseppe Villani po podróży do Stanów Zjednoczonych wprowadził w zakładzie system transportu mięsa na prowadnicach podwieszanych, co miało usprawnić pracę produkcyjną.
W latach 30. i 40. Villani zatrudniało już około 270 osób i zaczęło uczestniczyć w targach międzynarodowych. Po II wojnie światowej firma rozwijała produkcję regionalnych włoskich wędlin, a od lat 70. zaczęła budować układ zakładów wyspecjalizowanych w określonych typach produktów. W dokumentacji Unioncamere wymieniono m.in. Castelnuovo Rangone jako miejsce produkcji salami, szynek gotowanych i specjalności emiliańskich, Bentivoglio koło Bolonii jako ośrodek mortadeli, Castelfranco Emilia jako miejsce produkcji coppa i pancetty, San Daniele del Friuli dla prosciutto San Daniele oraz Langhirano dla prosciutto di Parma.
Oferta Villani obejmuje kilka podstawowych grup włoskich wyrobów wędliniarskich: szynki gotowane, mortadele, wędliny surowe i dojrzewające, salami, pancettę, coppę, bresaolę, produkty krojone oraz inne specjalności. Wśród produktów prezentowanych przez firmę znajdują się m.in. Mortadella Bologna ChOG pod nazwą La Santo, szynka gotowana Il Prelibato, Prosciutto di San Daniele ChNP, salami Il Settecorde, Coppa Piacentina ChNP i Prosciutto di Parma ChNP.
Ważnym elementem historii firmy jest powiązanie produkcji z konkretnymi regionami Włoch. Villani opisuje swój model jako oparty na zakładach położonych w miejscach tradycyjnie związanych z określonymi typami salumi. Nie jest to więc jedna linia produktów z jednego zakładu, lecz grupa specjalizacji rozproszonych po włoskich ośrodkach znanych z produkcji konkretnych wędlin.
W 2013 roku przy historycznej siedzibie w Castelnuovo Rangone otwarto MuSa, muzeum poświęcone sztuce wędliniarskiej. Firma przedstawia je jako multimedialną i wielozmysłową ekspozycję dotyczącą historii oraz rzemiosła produkcji salumi. Unioncamere również odnotowuje otwarcie muzeum jako część współczesnej historii przedsiębiorstwa.
Villani pozostaje firmą rodzinną według własnych materiałów historycznych, które mówią o piątej generacji rodziny i działalności prowadzonej przez trzy stulecia. W artykule lokalnego dziennika „Il Resto del Carlino” z października 2024 roku Carlo Filippo Villani, określony jako dyrektor generalny firmy, mówił o sprzedaży w ponad 60 krajach, dziesięciu zakładach produkcyjnych we Włoszech i eksporcie jako istotnej części działalności. Te dane pochodzą z wypowiedzi prasowej, nie z raportu finansowego.
W Polsce marka pojawia się przede wszystkim jako włoska marka wędlin importowanych, m.in. w formie krojonych zestawów antipasto z prosciutto crudo, coppą i salami Milano. Dostępność konkretnych produktów zależy od dystrybutorów i sklepów, a nie od osobnej polskiej spółki marki Villani.
